Gepubliceerd in De Groene Amsterdammer Nr. 12 / 18 maart 2026

Ooit iemand horen pleiten voor méér regels? In algemene zin, dus niet voor een concrete maatregel met een concreet doel, maar gewoon meer regels? Ik vermoed van niet. Dat is precies het holle van de campagne voor mínder regels, die de Europese Commissie, het Nederlandse kabinet en de bedrijvenlobby op dit moment in alle hevigheid voeren. Hol, en ook geniepig. Want oppositie is vrijwel ondoenlijk: wie springt er nou in de bres voor behoud van regels in algemene zin?

Smeulende anti-regelretoriek is van alle tijden, maar heeft de afgelopen anderhalf jaar zowel in Europa als in Nederland een forse impuls gekregen dankzij het Draghi-rapport en de rechtse regeringen. De toonzetting van het huidige kabinet is wat dit betreft niet minder populistisch dan onder Schoof. Jetten wil vijfhonderd regels schrappen of aanpassen, en wel ‘vóór de zomer’. Maakt niet uit welke, maakt niet uit waar die regels voor bedoeld zijn, als de vijfhonderd maar gehaald wordt. Het schrappen van regels oogt reuze daadkrachtig en dat komt goed uit, in een tijd waarin zowel oorlogen als de economie zich moeilijk laten sturen.

Afgelopen december maakte (toen demissionair) minister Karremans de lijst met 218 regels bekend die het vorige kabinet op de korrel had. Wie die lijst bekijkt, kan een ironische glimlach niet onderdrukken. Zo telt het verminderen van het aantal vragen in een CBS-enquête al als ‘geschrapte regel’. Zo komen we er wel. Maar dat is meteen het verraderlijke, want naast dit soort would-be daadkracht gaat het ook om het fundamenteel slopen van wetgeving die gezondheid, milieu en werknemers beschermt. Hieronder gaat een fundamentele keuze schuil, die door het veel te algemene ‘minder regels’ onbenoemd blijft: de keuze of de economie zich moet ontwikkelen binnen de door de samenleving gestelde kaders, of dat de samenleving zich moet voegen naar de wensen van het bedrijfsleven.

De campagne speelt in op de ergernis die vrijwel ieder mens weleens heeft over bepaalde regels. Alleen is het doel in dit geval niet minder regels die burgers dwarszitten, maar minder regels voor bedrijven. Een pleidooi voor minder regels is een makkelijke manier om te doen alsof je je inzet voor de economie, maar ondertussen blijft de vraag liggen wat er werkelijk moet gebeuren om de economie toekomstbestendig te maken. Sterker nog, regelgeving kan een belangrijke impuls zijn voor innovaties en vernieuwing. Alle innovatie-experts zijn het erover eens dat juist wetgeving innovatie uitlokt: zonder klimaatmaatregelen geen elektrische auto’s, zonder wetgeving voor veilig werken stonden glazenwassers nog steeds op levensgevaarlijke ladders.

Een opmerkelijke rol in het bashen van regelgeving is weggelegd voor het Adviescollege toetsing regeldruk, voorgezeten door oud PvdA-politica Marijke van Hees. Zo rekende het adviescollege een paar jaar geleden uit dat bedrijven ‘wel 200 miljoen euro!’ duurder uit waren door de regels die in een jaar tijd waren ingevoerd. Het leverde de voorpagina van Het Financieele Dagblad op, maar er stond niet bij dat dit slechts gaat om zo’n 0,06 procent van de winst die bedrijven datzelfde jaar maakten.

Als de tekenen niet bedriegen is het allerergste kluitjesvoetbal rond ‘weg met alle regels’ inmiddels mogelijk voorbij. Afgelopen zaterdag hield Laura van Geest, voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten, een vurig pleidooi tegen de dreigende deregulering van de financiële sector. En voor het als de wiedeweerga reguleren van schaduwbanken (financiële instellingen die voor bank spelen zonder zich aan bankenregels te hoeven houden), om een volgende financiële crisis te voorkomen. Onder de technocratische term ‘kapitaalmarktunie’ (ook aangeduid als ‘spaar- en investeringsunie’) dreigt in Europa precies het omgekeerde te gebeuren: nog meer ruimte voor financiële constructies, nog minder mogelijkheden voor de samenleving om de kaders te bepalen.

Er is geen enkele reden voor links om zichzelf tot eigenaar te (laten) bombarderen van regelgeving in algemene zin. Al was het maar omdat er genoeg regels zijn die beter vandaag dan morgen opgedoekt kunnen worden. Maar het is wel essentieel om bloot te leggen wat de werkelijke agenda is van de Europa-brede campagne voor ‘vereenvoudiging’, ’harmonisatie’ en ‘integratie’ van regelgeving. Zodat dáárover gedebatteerd kan worden. Dan gaat het namelijk opeens over klimaat, over wie wel of niet belasting betaalt en nog veel meer.