De kosten van de hitte

Gepubliceerd in De Groene Amsterdammer Nr. 34 / 19 augustus 2026

Ruim een procent welvaart gaat de hitte en droogte Europa mogelijk kosten. In Nederland misschien 0,8 procent. Voor Europa als totaal zou dit betekenen dat alle voorspelde economische groei niet doorgaat, het bbp blijft dit jaar gelijk aan dat van 2025. In Frankrijk en Italië kan het bbp zelfs flink dalen.

Dat berekenden economen van Triodosbank op grond van bestaand wetenschappelijk onderzoek en historische gegevens over bijvoorbeeld de stijging van de energieprijzen. Triodos keek niet alleen naar het productieverlies in bijvoorbeeld de scheepvaart en de landbouw, ook in veel kantoren zonder airco worden mensen minder productief. Wie tijdens afgelopen hitteperiode in Nederland om zich heen keek, denkt misschien dat het effect nog veel groter is dan 0,8 procent, maar het wordt uitgesmeerd over het hele jaar.

Dat de waarschuwing juist van Triodos komt is opmerkelijk. De bank staat niet bepaald bekend als groot fan van economische groei. Maar kritiek op groei, en vooral de aard van de groei, betekent niet dat het je worst is als mensen door hitte en droogte nauwelijks kunnen werken. En veel beleidsmakers en bedrijven zijn nu eenmaal gevoeliger voor groeicijfers dan voor andere argumenten. Zo kun je laten zien hoe duur het is om klimaatverandering op z’n beloop te laten.

‘Slecht voor de economie’ of ‘goed voor de economie’ kan wel een kwetsbaar argument zijn. Ook natuurbeschermers, cultuurinstellingen en allerlei maatschappelijke organisaties gooien regelmatig ‘economische groei’ als argument in de strijd. Natuur zorgt voor gezondere mensen en dat is goed voor de economie; kunst en cultuur trekken buitenlandse bedrijven, toeristen en expats aan, dat is goed voor de groei.

Niet onwaar, maar voor je het weet schiet je in je eigen voet. Alsof natuur en cultuur niet op zichzelf al van grote waarde zijn voor mensen. En voor je het weet wordt ‘goed voor de economie’ het criterium bij het kiezen wélke natuur beschermd wordt en welke cultuur wel of niet wordt gesubsidieerd. De onderzoekers van Triodos vermelden naast het effect op economische groei trouwens wel steeds hoe erg de hitte en droogte voor natuur en mensen is.

Nog geen week na het Triodos-rapport kwam het CPB met een actuele raming voor de economische groei dit jaar. Daarin heeft het planbureau geen negatief effect van het weer van de afgelopen maanden meegenomen. De reden? Economen breken zich nog steeds het hoofd hoe het kan dat alle crises van de afgelopen jaren weinig effect hebben gehad op de groeicijfers. Corona, de oorlog in Oekraïne, energieprijzen, handelsoorlog, Iran: sommige bedrijven hebben er last van, maar de economie als geheel houdt zich kranig. Dan kan die hitte en droogte er misschien ook nog wel bij, denkt het CPB, de economie is veerkrachtig. Of het werkelijk om veerkracht gaat is wel de vraag. De cijfers zouden ook verkleurd kunnen zijn door de AI-bubbel.

Hoeveel economische groei de huidige klimaatverandering scheelt is nog moeilijk in te schatten, maar géld kost het sowieso. Voor het repareren van verdroogde dijken, het herstel van verbrand gebied, extra zorgkosten, extra kosten voor spullen die om moesten varen of rijden.

Kosten betekenen niet per se minder economische groei. Sterker: het herstellen van schade kan juist weer groei opleveren, hoe cynisch ook. Zoals de verwoesting door een oorlog ook zorgt voor hoge groei in de jaren na de oorlog: alle herstel is economische activiteit, dus goed voor het bbp. Die eventuele extra groei neemt Triodos niet mee. Dat is in dit geval economisch logisch. Het herstel kost arbeidskracht, en met de huidige krapte aan personeel moeten daarvoor mensen weggetrokken worden uit andere nuttige activiteiten. Dat levert netto geen groei op.

Er zal de komende tijd nog wel een robbertje gevochten worden over wie al die kosten moet betalen. De roep om compensatie klinkt al, maar na 45 jaar waarschuwen voor klimaatverandering mag je hopen dat dit toch echt tot het ondernemersrisico behoort. De publieke kosten, voor infrastructuur bijvoorbeeld, komen boven op de berg aan achterstallig onderhoud die er toch al was. Misschien een extra reden om geen twee miljard euro aan Tata cadeau te doen binnenkort.