Barmhartig voor vermogenden

Gepubliceerd in De Groene Amsterdammer Nr. 37 / 9 september 2026

In tijden van oorlog is de waarheid het eerste slachtoffer, maar ook in vredestijd is het hard werken om de waarheid over het voetlicht te krijgen. Er woedt een ware informatie-oorlog binnen en buiten het kabinet en de laatste slag is nog niet geslagen. Minister Vijlbrief, VNO-voorzitter Van Oostrom en De Telegraaf schilderen in koor de vakbonden af als Rupsje Nooitgenoeg. Het kabinet heeft de bezuinigingen op de sociale zekerheid toch grotendeels geschrapt? En in Nederland Polderland moeten toch compromissen gesloten worden?

De waarheid is echter dat het overgrote deel van de bezuinigingen in de kabinetsplannen gewoon doorgaat. De halvering van de WW (zowel in duur als in de snelheid waarmee je WW-recht opbouwt) wordt slechts een jaar uitgesteld. De bezuinigingen op de uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid gaan ook gewoon door, alleen is het verlagen van het maximumdagloon waarschijnlijk van de baan. Bij de AOW blijkt een hele dikke financiële adder onder het gras te zitten. Het verhogen van de AOW-leeftijd is officieel van tafel, maar er staat nog wel een bezuiniging van 1,8 miljard in de begroting. De vakbonden en werkgevers worden vriendelijk verzocht om daar maatregelen voor te verzinnen.

Poldercompromissen zijn nuttig als zo’n beetje iedereen het erover eens is dat er wat moet gebeuren, en de pijn hoogstens verzacht of gedeeld moet worden. Maar de bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn een persoonlijke hobby van het kabinet, of zelfs van één partij binnen het kabinet. Financieel is er geen enkele noodzaak toe, want de sociale zekerheid is goedkoper dan ooit.

Het voor de zoveelste keer uitstellen van de vermogensbelasting maakt de voorgenomen bezuinigingen nog wat brisanter. Het is curieus dat ministers van Financiën bijna per definitie het imago weten te verkrijgen van financieel solide, ook als daar geen enkele reden voor is. Elke organisatie en elk bedrijf weet dat je, om financieel gezond te zijn, niet alleen op de uitgaven moet letten maar ook – of misschien nog wel meer – op de inkomsten. Aan het verhogen van de inkomsten van de overheid hebben veel ministers van Financiën echter een broertje dood, en zeker die van VVD-huize. De mogelijkheden om de inkomsten te verhogen liggen meer dan ooit voor het oprapen nu de winsten, vermogens en erfenissen ongekend groot zijn. Maar minister Heinen wil dat geld niet.

Hij verwees vlak voor de zomer de vermogensbelasting, die al aangenomen was door de Tweede Kamer, ‘terug naar de tekentafel’ na een intensieve lobby door vermogensbeheerders. Met de huidige politieke en financiële chaos tot gevolg. Heinen is ook tegen een overwinstbelasting voor oliebedrijven, waar Duitsland, Spanje, Italië, Polen, Portugal en Oostenrijk aan werken. De minister van Financiën heeft een andere agenda dan een solide overheid.

Het totale particuliere vermogen in Nederland is, als je het eigen huis niet meerekent, zo’n 1250 miljard euro. Pakweg de helft daarvan is in handen van twee procent van de bevolking. De huidige discussie over de vermogensbelasting gaat over aandelen en tweede (en zoveelste) huizen, niet over spaargeld. En trouwens ook niet over het vermogen dat directeuren-grootaandeelhouders in bv’s hebben zitten, daar geldt de vermogensbelasting niet voor. Volgens cijfers van de Europese Commissie, die de belastingen van alle EU-landen op een rij liet zetten, is Nederland het land waar vermogenden het minste bijdragen aan de publieke zaak.

Elk jaar dat de vermogensbelasting wordt uitgesteld, hebben gefortuneerden een mazzeltje van 2,4 miljard euro – en de overheid een tekort van datzelfde bedrag. Als er een vermogenswinstbelasting in plaats van een vermogensaanwasbelasting komt, waar minister Heinen en zijn partij op aansturen, kost dat de overheid de komende jaren ook nog eens 11 tot 25 miljard euro. En misschien nog meer, want het probleem met een vermogenswinstbelasting is dat het makkelijk is om met allerlei trucs belasting te ontwijken, makkelijker dan met de aanwasbelasting. Op de sites van banken en financieel adviseurs staat al uitgebreid advies hoe je straks zo min mogelijk belasting betaalt.

Maar het is natuurlijk wel super flauw van de vakbonden dat ze nog steeds niet willen praten over een compromis.